De vergeten Friezen in Denemarken
Voorpagina > Familienamen met Friese relaties

Familienamen met Friese relaties

Het zal voor historici en andere sibbekundigen een onmogelijke opgave zijn om hedentijdse karakteristieke en onmiskenbaar Friese familienamen in de Friese streken te vinden, ook al zou dat wel een welkome mogelijkheid zijn om de herkomst vast te stellen.

De grote politieke, nationale en sociale omwentelingen hebben, samen met de natuurlijke omstandigheden, in de loop van de eeuwen veel dingen veranderd; zo ook de familienamen. Het was niet ongewoon, dat men hier, net als op andere plaatsen, de naam aannam van de plaats waar men vandaan kwam, of iets later: daar waar men naartoe verhuisde, misschien wel op de vlucht voor vijanden of voor de verwoestingen van de zee.

Er bestaan geschreven lijsten uit de vroege Middeleeuwen, met enkele oude Friese familienamen. Het is echter twijfelachtig, of zij werkelijk zijn terug te voeren naar de oude tijd.

In de laatste eeuwen zijn de namen vooral óf verduitst, of verdeensd, óf ze hebben een sterke beïnvloeding van het Nederlands gehad.

Zo had, om maar een enkele omstandigheid te noemen, de Duits opgeleide gemeenteambtenaar, die het lokale bevolkingsregister na 1864 beheerde, moeite met de Deense letters æ, ø en å, die in het Duits niet voorkomen. Daarom werd Jørgensen: Jürgensen en Møller: Müller, enzovoort. Onder de geleerden was het een tijd in de mode om hun achternaam te latiniseren Het was niet mooi genoeg om Bro (Brug) te heten, dus werd dat Pontoppidan.

Na de hereniging in 1920 stapten enkelen weer over op de oorspronkelijke spelling. Daarom is het erg moeilijk door het bestuderen van familienamen iets uit het verleden terug te vinden. Desalniettemin hebben velen zich er met een groot enthousiasme op geworpen.

Talloze sibbekundigen in het huidige Nederland, Duitsland, of Denemarken – en niet in de laatste plaats de nakomelingen van de Friezen, die naar de Verenigde Staten zijn geëmigreerd – hebben een astronomisch aantal uren besteed om hun Friese familiebanden op te sporen. Op internet is het bij-
voorbeeld mogelijk om honderden familiestambomen te vinden, die verwijzen naar familiebanden met de Friestalige streken.

Veel familienamen stammen duidelijk af van andere plaatsen op de wereld-
kaart. Dit geeft aan dat de zeevarende Friezen vaak hun echtgenotes van diverse plaatsen in de wereld haalden en daarmee vreemdsoortige familienamen mee naar huis brachten. Die namen werden vervolgens door de nakomelingen in stand gehouden. Denk hierbij bijvoorbeeld maar het geval dat een zeeman een weduwe met kinderen, die al een naam hadden, mee naar huis nam.

Net zoals vandaag de dag, bestond ook in het verleden de wens om zo goed mogelijk te integreren in de samenleving of het land waar men deel van uitmaakt. Familienamen werden daarom volgens de plaatselijke gewoontes en gebruiken veranderd. Daarbij hoeft maar te worden gedacht aan de miljoenen Europeanen, die in de loop van de laatste paar eeuwen naar Amerika zijn geëmigreerd en toen Engels klinkende namen hebben aangenomen.

In de Friese streken die onder Deens bestuur vielen, volgden veel Friezen, zowel onder de Deens-, als de Duits sprekenden, de oude Deense gewoonte om "–søn", of "–datter", of later "–sen" aan de voornaam van de ouders toe te voegen. Daarom kan men tegenwoordig in Zuid Sleeswijk nog veel Deens klinkende namen vinden. Namen als Hansen, Jensen, Johansen, Nielsen, Poulsen, enzovoort, zijn algemeen voorkomende familienamen in het noordelijke deel van de Friese streken. Dit is ook overigens ook in grote delen van het huidige Zuid-Jutland het geval.

Undermenu